Hàng hóa xuất khẩu Việt Nam có thể hưởng lợi khi tham gia TPP nhưng ở mặt ngược lại, liệu thị trường trong nước có là miềng mồi béo bở của các doanh nghiệp nước ngoài lớn. Ảnh tư liệu

Các chuyên gia của LBC cho rằng, các doanh nghiệp tại TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL hy vọng xóa bỏ được phần lớn thuế quan cho hàng hóa giữa 12 nước tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), đồng thời sẽ là con đường rất tốt cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, tăng sức cạnh tranh về giá khi tiếp cận với thị trường các nước đối tác TPP.

Theo ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch LBC: Việt Nam là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, lợi thế về thuế quan rất quan trọng đối với hàng hóa , đặc biệt là ở thị trường Mỹ và khu vực Bắc Mỹ. Đây là một thị trường đặc biệt lớn của thế giới, nơi hàng hóa Việt Nam phải cạnh tranh khốc liệt với hàng hóa đến từ nhiều nước khác, trong đó có những đối tác đã được các nước này cho hưởng ưu đãi thuế quan.

Song song với lợi ích trên, việc mở cửa thị trường Việt Nam cho hàng hóa, dịch vụ đến từ các nước TPP cũng đưa đến kỳ vọng về một môi trường kinh doanh cạnh tranh hơn, với hàng hóa và dịch vụ giá rẻ hơn, chất lượng tốt hơn cho người tiêu dùng.

Doanh nghiệp trong nước được tiếp cận với công nghệ, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phong phú và giá thấp hơn; được học hỏi những mô hình, phương thức quản lý mới, hiện đại, hiệu quả hơn.

Cùng với đó, các doanh nghiệp cũng đạt kỳ vọng về lợi ích từ việc mở rộng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, làm gia tăng năng lực sản xuất, tạo công ăn việc làm cho người lao động, tăng nguồn thu thuế cho Nhà nước…

TPP có lợi thế cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam?

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, cùng với các thuận lợi doanh nghiệp đang kỳ vọng, chúng ta cũng phải đối mặt với những thách thức không nhỏ.

Mở cửa theo TPP thì thách thức càng lớn hơn. Chúng ta phải đối mặt với sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp Việt Nam vốn nhỏ bé và ít kinh nghiệm với những “người khổng lồ” đến từ các nước TPP ngay ở thị trường trong nước.

Theo ông Văn Đức Mười – Tổng Giám đốc Công ty Vissan cho biết: Ngay từ thời điểm bắt đầu đàm phán, đã có nhiều quan ngại về những nguy cơ có thực từ các cam kết TPP.

Nguy cơ mất khả năng cạnh tranh bởi việc giảm thuế quan sẽ dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng trong luồng hàng nhập khẩu từ các nước TPP vào Việt Nam với giá cả cạnh tranh.

Hệ quả tất yếu là doanh nghiệp đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt, thị phần hàng hóa có nguy cơ bị thu hẹp lại, thậm chí mất thị phần nội địa.

Nguy cơ trên đặc biệt nguy hiểm đối với nhóm hàng nông sản, vốn là nhóm gắn liền với đối tượng dễ bị tổn thương trong hội nhập là nông dân.

Ngoài ra, điều này cũng dẫn đến việc doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh với nhau và doanh nghiệp nào yếu kém sẽ bị đào thải khỏi thị trường.

Chỉ doanh nghiệp nào tự thích nghi, tự điều chỉnh để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình mới tồn tại được.

Ngoài ra, tham gia TPP đồng nghĩa với việc mở cửa thị trường dịch vụ, là mảng hoạt động thương mại mà mức độ mở cửa của Việt Nam là hạn chế và dè dặt nhất từ trước đến nay.

Việc mở cửa thị trường dịch vụ sẽ khiến cho các nhà cung cấp có tiềm lực lớn, có kinh nghiệm và danh tiếng lâu năm, có ưu thế về cung cấp dịch vụ trên thế giới “đổ bộ” vào thị trường Việt Nam.

Điều này khiến cho các đơn vị cung cấp dịch vụ của Việt Nam gặp khó khăn nghiêm trọng và việc mất thị phần là nguy cơ được cảnh báo.

Không những thế, so với các hiệp định khác, TPP hướng tới một sân chơi bình đẳng, không phân biệt quốc gia phát triển hay đang phát triển trong khi WTO vẫn có chính sách ưu tiên cho các quốc gia đang phát triển.

Như vậy, rõ ràng đây là bất lợi lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam khi không có đủ năng lực để cạnh tranh bình đẳng, sòng phẳng với các doanh nghiệp của Mỹ, Nhật hay Australia.

Song, theo nhận định của ông Nathan Lane, Trưởng phòng Kinh tế, Tổng lãnh sự quán Hoa kỳ tại TP.Hồ Chí Minh cho rằng: Việt nam có cả cơ hội và thách thức khi TPP được ký kết:

Ngoài mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, tăng xuất khẩu từ Việt Nam, đặc biệt là sang Hoa Kỳ các sản phẩm dệt may, sản phẩm da giầy, đồ gỗ …, tăng cường tiếp cận các sản phẩm mới, còn thúc đẩy tăng đầu tư từ Hoa Kỳ và các nước khác vào Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, TPP có tính chất hỗ tương nên mỗi thành viên sẽ chỉ được hưởng lợi khi cũng đồng thời cho phép các thành viên khác tiếp cận thị trường của mình.

Tính thích nghi và tinh thần doanh nghiệp – khả năng đương đầu thách thức là thế mạnh của Việt Nam; và cũng chính là những gì cần thiết để có thể tận dụng tốt nhất những cơ hội do TPP mang lại cũng như vượt qua thách thức cạnh tranh.

Dù đưa ra nhiều cảnh báo về những thách thức khi gia nhập TPP, các chuyên gia cũng nhận định rằng: Cạnh tranh là yếu tố không thể thiếu trong một nền kinh tế thị trường, ít nhất với tính chất là động lực, là sức ép để các doanh nghiệp, các ngành và cả nền kinh tế phải tự điều chỉnh, tự cải thiện, tiến tới tự hoàn thiện mình.

Vấn đề đặt ra là có tận dụng được TPP để kéo tăng trưởng kinh tế hay không, hay cũng như tham gia vào WTO với nhiều kỳ vọng, nhưng chỉ tác động tăng trưởng kinh tế 1 năm (2007) rồi đi xuống, trong khi trước đó, GDP của Việt Nam vẫn tăng trưởng đều khoảng 7,5%/năm.

Theo Trường Ca (Diễn Đàn Đầu Tư)